{"id":1260,"date":"2012-10-09T15:57:14","date_gmt":"2012-10-09T13:57:14","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.fenger.pl\/?p=1260"},"modified":"2012-10-12T17:48:48","modified_gmt":"2012-10-12T15:48:48","slug":"wieza-wyciagowa-szybu-prezydent-na-szlaku-zabytkow-techniki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wieza-wyciagowa-szybu-prezydent-na-szlaku-zabytkow-techniki\/","title":{"rendered":"Wie\u017ca wyci\u0105gowa szybu Prezydent – na Szlaku Zabytk\u00f3w Techniki"},"content":{"rendered":"

Gdy s\u0142yszymy Chorz\u00f3w, my\u015blimy przewa\u017cnie o Wojew\u00f3dzkim Parku Kultury i Wypoczynku, Planetarium, Stadionie \u015al\u0105skim, Weso\u0142ym Miasteczku, ZOO, Skansenie, Teatrze Rozrywki.
\nS\u0105 jednak w Chorzowie miejsca mniej znane, a warte odwiedzenia. Jednym z takich miejsc jest teren by\u0142ej Kopalni Prezydent w Chorzowie.<\/p>\n

Troch\u0119 historii.<\/p>\n

1778<\/strong> – ks. Ludwik Bojarski -proboszcz chorzowski odkrywa z\u0142o\u017ca w\u0119gla w Chorzowie, otwiera pierwsze pole wydobywcze o nazwie „Ksi\u0119\u017cna Jadwiga” Wydobycie szybko jednak zostaje zaprzestane (powodem by\u0142a z\u0142a jako\u015b\u0107 surowca).<\/p>\n

1790<\/strong> – Bojarski wznawia wydobycie w\u0119gla na pobliskim wzg\u00f3rzu (g\u00f3ra Redena).<\/p>\n

1791<\/strong> – Rz\u0105d pruski zak\u0142ada drug\u0105 (konkurencyjn\u0105) kopalni\u0119 „Prinz Carl von Hessen” w rejonie dzisiejszego dworca Chorz\u00f3w Miasto . Podczas odkrywki w\u0119gla natrafiono na wody solankowe kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek uzdrowisku.<\/p>\n

1799<\/strong> – hrabia Friedrich Wilhelm von Reden nadaje nazw\u0119 K\u00f6nigsh\u00fctte ( pol. Kr\u00f3lewska Huta ) nowo otwartemu o\u015brodkowi metalurgii. Jednocze\u015bnie dnia 25 wrze\u015bnia tego\u017c roku o godz. 18.00 pojawia si\u0119 ogie\u0144 w pierwszym piecu, a dwa dni p\u00f3\u017aniej pop\u0142yn\u0119\u0142a z niego pierwsza sur\u00f3wka.<\/p>\n

1799<\/strong> – rozpocz\u0119cie budowy G\u0142\u00f3wnej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.<\/p>\n

1800<\/strong> – kopalni\u0119 Prinz Carl von Hessen przemianowano na K\u00f6nigsgrube (kopalnia „Kr\u00f3l”)<\/p>\n

1803<\/strong> – uruchomienie drugiego pieca w Hucie Kr\u00f3lewskiej .<\/p>\n

1809<\/strong> – powstaje Szpital Bracki na dzisiejszej ul. Strzelc\u00f3w Bytomskich.<\/p>\n

1850<\/strong> – wybuch epidemii cholery.<\/p>\n

1853<\/strong> – postawienie pomnika hrabiego von Redena (w obecno\u015bci pruskiego cesarza).<\/p>\n

1853<\/strong> – dotarcie budowy G\u0142\u00f3wnej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej, dr\u0105\u017conej r\u0119cznie z Zabrza.<\/p>\n

1863<\/strong> – uko\u0144czenie trwaj\u0105cej od 1799 budowy G\u0142\u00f3wnej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej .<\/p>\n

1864<\/strong> – Konsekracja ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Barbary – pierwszej parafii w Kr\u00f3lewskiej Hucie (ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 p\u00f3\u017aniej w 1896 roku konsekrowany powt\u00f3rnie w wyniku jego przebudowy).<\/p>\n

1868<\/strong> – nadanie praw miejskich kolonii Kr\u00f3lewska Huta (wie\u015b Chorz\u00f3w nadal pozostaje autonomiczn\u0105 wsi\u0105, nie wchodz\u0105c w granice miasta); herb miasta z „W”(ilhelm).<\/p>\n

1868<\/strong> – powstaje dworzec kolejowy K\u00f6nigsh\u00fctte Mitte czyli dzisiejszy Chorz\u00f3w Miasto.<\/p>\n

1872<\/strong> – mieszka\u0144cy K\u00f6nigsh\u00fctte na wojnie prusko\/niemiecko-francuskiej.<\/p>\n

1872<\/strong> – Zapada decyzja o budowie huty \u017celaza (Bismarckh\u00fctte) w Hajdukach (dzi\u015b Chorz\u00f3w Batory).<\/p>\n

1903<\/strong> – Po\u0142\u0105czenie G\u00f3rnych i Dolnych Hajduk w jeden organizm o nazwie Bismarckhutte (od nazwy huty).<\/p>\n

1905 – 1912<\/strong> – mieszka\u0144cy K\u00f6nigsh\u00fctte na wojnach w r\u00f3\u017cnych pruskich koloniach (m.in. Deutsch-S\u00fcdwestafrika).<\/p>\n

1914 – 1918<\/strong> – I wojna \u015bwiatowa. Mieszka\u0144cy K\u00f6nigsh\u00fctte w niemieckich mundurach na r\u00f3\u017cnych frontach, w r\u00f3\u017cnych niewolach; znaczne ubytki ludno\u015bci m\u0119skiej.<\/p>\n

1919<\/strong> – polityczny chaos i kryzys powojenny (zamieszki i pr\u00f3ba rewolucji)<\/p>\n

1919 – 1921<\/strong> – trzy powstania \u015bl\u0105skie , dzisiaj zwane te\u017c G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 Wojn\u0105 Domow\u0105.<\/p>\n

1920<\/strong> – powstaje klub sportowy Ruch (po plebiscycie Ruch Hajduki Wielkie, dzi\u015b Ruch Chorz\u00f3w).<\/p>\n

1921<\/strong> – Na terenie \u015al\u0105ska, w tym tak\u017ce Chorzowa odbywa si\u0119 plebiscyt, w kt\u00f3rym pytano \u015al\u0105zak\u00f3w o ch\u0119\u0107 przynale\u017cno\u015bci do Polski lub do Niemiec. We wszystkich miastach wska\u017anik przynale\u017cno\u015bci do Niemiec wynosi\u0142 ok. 3\/4 (w Kr\u00f3lewskiej Hucie 75%). Natomiast w okolicznych wsiach (w tym w Chorzowie, Maciejkowicach, Hajdukach) ok. 60% mieszka\u0144c\u00f3w g\u0142osowa\u0142a za przynale\u017cno\u015bci\u0105 do Polski. Ostatecznie w 1921 roku Kr\u00f3lewska Huta oraz okoliczne wsie zostaj\u0105 w\u0142\u0105czone do Polski.<\/p>\n

1921 – 23 czerwca<\/strong> rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci w\u0142\u0105czenia Chorzowa do Polski<\/p>\n

1921 – 1930<\/strong> – cz\u0119\u015bciowa emigracja proniemieckiej ludno\u015bci Kr\u00f3lewskiej Huty, do niemieckiej cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, m.in. do Bytomia (dla przesiedle\u0144c\u00f3w z Kr\u00f3lewskiej Huty powsta\u0142a tam wielka dzielnica p\u00f3\u0142nocna z ko\u015bcio\u0142em p.w. \u015bw. Barbary jako pami\u0105tk\u0105 kr\u00f3lewskohuckiej parafii \u015bw. Barbary), oraz imigracja propolskiej ludno\u015bci z zachodniej cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska m.in. do Kr\u00f3lewskiej Huty; w ca\u0142ym okresie mi\u0119dzywojennym imigracja ludno\u015bci polskiej z reszty Polski; r\u00f3wnie\u017c: imigracja ludno\u015bci \u017cydowskiej z Polski, a po 1933 tak\u017ce z Niemiec.<\/p>\n

1926<\/strong> – genewski proces („Chorzow factory case”) w sprawie odszkodowa\u0144 za Stickstoffwerke\/Azoty (decyzja na niekorzy\u015b\u0107 Polski: wysokie odszkodowanie dla niemieckiego konsorcjum)<\/p>\n

1934<\/strong> – 1 lipca uchwa\u0142\u0105 Sejmu \u015al\u0105skiego, ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych (urbanistycznych i demograficznych)i polityczno-nacjonalistycznych (antyniemieckich) do miasta Kr\u00f3lewska Huta (dzi\u015b dzielnice: Chorz\u00f3w I, Klimzowiec i Chorz\u00f3w II) zostaje przy\u0142\u0105czona wie\u015b Chorz\u00f3w (dzi\u015b Chorz\u00f3w Stary) wraz z Maciejkowicami (przy\u0142\u0105czonymi do wsi Chorz\u00f3w w 1930 roku) oraz gmina Nowe Hajduki (obszar dzisiejszych ulic: przed\u0142u\u017conej Wolno\u015bci, Oma\u0144kowskiej, Nomiarki, 75-go Pu\u0142ku Piechoty, \u017bo\u0142nierzy Wrze\u015bnia, Gwareckiej, Wandy itd.). W wyniku tych przemian nowemu organizmowi miejskiemu nadano nazw\u0119 Chorz\u00f3w, celowo ruguj\u0105c poniemieck\u0105 nazw\u0119 Kr\u00f3lewska Huta; zmiana herbu miasta (dzisiejsza forma).<\/p>\n

W 1933<\/strong>, rok przed\u00a0 do\u0142\u0105czeniem Chorzowa do Kr\u00f3lewskiej Huty, na podstwie projektu Ryszarda Heilemana, zostaje wybudowana wie\u017ca wyci\u0105gowa ,kt\u00f3r\u0105 pierowtnie nazwano „Wielki Jacek”. W 1937<\/strong>, na cze\u015b\u0107 prezydenta Mo\u015bcickiego, nazwano j\u0105 „Prezydent”. Konstrukcja zosta\u0142a zaprojektowana tak, by mo\u017cna by\u0142o wyci\u0105ga\u0107 500 ton w\u0119gla na godzin\u0119. Obiekt ma charakter unikalny ze wzgl\u0119du 42m \u017celbetonow\u0105 konstrukcj\u0119 szybu. Rzek\u0142bym nawet jest nieco modernistyczny. W 1993<\/strong> Kopalni\u0119 Prezydent zamkni\u0119to, a wie\u017ca dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce prywatnego w\u0142a\u015bciciela. Na szcz\u0119scie w 2008 miastu uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 obiekt i doprowadzi\u0107 do wpisania go rejestru zabytk\u00f3w. Teren zostal zrewitalizowany, wie\u017ca odrestaurowana i o\u015bwietlona noc\u0105 na niebiesko przez firm\u0119 Vattenfall. Wie\u017c\u0119 otacza teraz park z \u0142awkami. Jest sporo zieleni. W pobli\u017cu znajduje si\u0119 super plac zabaw z linowymi piramidami oraz Restauracja „Pod Wie\u017c\u0105”, kt\u00f3ra zaskakuje wykwintno\u015bci\u0105 serwowanych da\u0144 i deser\u00f3w oraz przemi\u0142\u0105 obs\u0142ug\u0105. Byli\u015bmy i szczerze polecamy !<\/p>\n

\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca\"Wie\u017ca
\n\"Wie\u017ca\"Wie\u017ca<\/p>\n

\"Plac
\n\"Plac
\n\"Plac\"Plac
\n\"Plac
\n\"Plac
\n\"Plac\"Plac
\n\"Plac\"Plac
\n\"Plac\"Plac
\n\"Plac<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy s\u0142yszymy Chorz\u00f3w, my\u015blimy przewa\u017cnie o Wojew\u00f3dzkim Parku Kultury i Wypoczynku, Planetarium, Stadionie \u015al\u0105skim, Weso\u0142ym Miasteczku, ZOO, Skansenie, Teatrze Rozrywki. S\u0105 jednak w Chorzowie miejsca mniej znane, a warte odwiedzenia. Jednym z takich miejsc jest teren by\u0142ej Kopalni Prezydent w Chorzowie. Troch\u0119 historii. 1778 – ks. Ludwik Bojarski -proboszcz chorzowski odkrywa z\u0142o\u017ca w\u0119gla w Chorzowie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[31,54],"tags":[],"class_list":["post-1260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fotografia-dzieci","category-industrial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1260"}],"version-history":[{"count":33,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1290,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions\/1290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fenger.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}